Adaptatie van vergrijzing in stedelijke planning in Singapore

In Life Sciences & Health by Astrid Seegers

Artikel | 14 september 2016 | Marijke ten Haaf, Maud Schoute

In 2030 zal naar verwachting een op de vier Singaporezen boven de 65 zijn. Het succesvol ouder worden is daarom een belangrijk onderwerp bij de Singaporese overheid. Hierbij is het verbeteren van toegankelijkheid een terugkerend onderwerp in diverse nationale plannen, zoals in het ‘Action Plan for Successfull Ageing’ dat augustus 2015 is uitgebracht. Huidige gebouwen, publieke ruimtes en infrastructuur moeten seniorvriendelijk worden gemaakt zodat ouderen actief (active ageing), onderdeel van de maatschappij kunnen blijven. Hierbij is naast fysieke aanpassingen aan gebouwen en infrastructuur ook veel aandacht voor het inzetten van technologische oplossingen om dit mogelijk te maken.

Ouder worden in je eigen omgeving
Een van de plannen van de Singaporese overheid om het succesvol ouder worden te stimuleren, is het mogelijk maken van ‘ageing in place’. Dit betekent dat aanpassingen nodig zijn om het voor ouderen mogelijk te maken om in de eigen omgeving ouder te worden. Dit geldt voor zowel de directe leefomgeving zoals woningen, als voor de publieke gebouwen, mobiliteit en infrastructuur in de dagelijkse actieradius van de ouderen.

Ministry of Health (MOH) heeft recent als onderdeel van het ‘Action plan for successfull ageing’ het ‘Home and Community care’ masterplan uitgebracht met vijf initiatieven om ‘ageing in place’ te stimuleren. Een initiatief dat hieronder valt is het bouwen van grote activiteitencentra voor ouderen met sociale dagbesteding, de zogenaamde ‘Active Ageing Hubs’ (AAHs). Deze AAHs moeten voorzien in een groot aantal behoeften van rehabilitatie en zorgvoorzieningen tot bezorgen van boodschappen. Binnen de AAHs worden ook kinderdagverblijven geplaatst om een intergenerationele samenleving te creëren. Met deze voorzieningen is het voor ouderen mogelijk om langer zelfstandig te kunnen blijven wonen zonder te vereenzamen. De ontwikkeling van deze AAHs wordt uitgevoerd door de Housing Development Board (HDB) in samenwerking met het MOH. Volgens het plan moeten er in 2020 minstens tien AAHs gerealiseerd zijn.

Een ander initiatief is een nieuwe opleiding van vier dagen voor ‘helpers’ zodat zij de familie beter kunnen ondersteunen in de zorg voor de ouderen. Een helper is een inwonende hulp in de huishouding, vaak uit de omliggende lage lonenlanden. Daarnaast worden Singaporezen gestimuleerd om een ‘befriender’ te worden. Een befriender is iemand die dicht bij een oudere woont en een oogje in het zeil houdt door regelmatig langs te gaan.

Daarnaast wil de overheid nieuwe zorgpakketten samenstellen om de thuis- en instellingszorg voor ouderen flexibeler te maken en in te spelen op de behoeften van het individu. Tenslotte heeft de Agency for Integrated Care (AIC), een overheidsinstituut voor de langetermijnplanning van geïntegreerde zorg in Singapore, afspraken gemaakt met het taxibedrijf ComfortDelgro om vervoer van ouderen van hun woning naar de zorgvoorzieningen te verbeteren.

Smart homes voor langer zelfstandig wonen
Eind juli kondigde de National Development Minister, Mr Lawrence Wong, het plan aan om het ‘Enhancement for Active Seniors Programme’ te verlengen. Tot nu toe heeft het programma, uitgevoerd door de HDB, al negentig duizend huishoudens voorzien van seniorvriendelijke aanpassingen zoals handgrepen en antisliptegels in toiletten. De HDB is momenteel op zoek naar ruimte-efficiënte oplossingen die weinig kosten en relatief snel kunnen worden geïmplementeerd, zodat zoveel mogelijk ouderen hiervan kunnen profiteren.

Net als in Nederland ziet de Singaporese overheid in domotica een kans om het aanbod voor seniorvriendelijke-woningen te vergroten. In Nederland is in de sociale huursector het de verantwoordelijkheid van woningcorporaties om woningen levensloop geschikt te maken. In Singapore neemt de HDB de verantwoordelijkheid op zich om woningen zo op te leveren dat het mogelijk is om slimme technologieën toe te passen in huizen. Echter, de bewoner blijft samen met de provider van de technologie verantwoordelijk voor de implementatie. De HDB zorgt voor het zogenaamde raamwerk voor technische oplossingen die kunnen bijdragen aan het oplossen van uitdagingen van vergrijzing. 

Ouderen monitoren met sensoren
Verder is de HDB bezig met het ‘Smart Elderly Monitoring & Alert System’ (SEMAS). Dit is een project dat zich concentreert op het gebruik van sensoren om ouderen te monitoren. Het systeem stuurt een bericht naar naasten bij detectie van afwijkend gedrag van het standaard patroon. De eerste uitkomsten zijn zeer positief. In de toekomst wil de HDB verschillende databronnen, zoals bovengenoemde sensordata, gebruiken om het gedrag van ouderen te gaan voorspellen. Op basis van deze big data kunnen nieuwe inzichten ontstaan. Deze inzichten worden meegenomen in het ontwerp van nieuwe gebouwen en geven aan waar eventuele aanpassingen nodig zijn in oude gebouwen. Het optimaal gebruikmaken van big data zoals vverkregen met het SEMAS, vraagt om een robuuste wetgeving en duidelijke afspraken over privacy van de burgers. De privacy van burgers is in Singapore vastgelegd in de ‘Personal Data Protection Act’.

Daarnaast heeft HDB midden in 2016 een vierjarig samenwerkingsverband ondertekend met een consortium dat wordt geleid door NCS. NCS is een dochteronderneming van Singtel, het leidende telecommunicatiebedrijf in Azië. Binnen deze samenwerking valt de ontwikkeling van een Smart Urban Habitat Master Plan (SUHMP). Het doel van het plan is om de inzet van slimme initiatieven in publieke woningen te coördineren. Dit draagt bij aan de ambitie van Singapore om een Smart Nation te zijn waarbij het inzetten van technologie bijdraagt aan het verbeteren van de leefbaarheid van de bevolking.

Smart Health Assist
Naast de HDB is de Infocomm Development Authority (IDA) actief op het gebied van Smart homes. De IDA is een overheidsorgaan dat zich richt op de ontwikkeling van de infrastructuur en de inbedding van IT-technologieën die nodig zijn om van Singapore een Smart nation te maken. De IDA is gestart met een project genaamd ‘Smart Health Assist’. Het idee hierachter is dat sensoren in de huizen van ouderen of chronisch zieke patiënten relevante data verzamelen en doorsturen naar zorgverleners. Denk hierbij aan sensoren op het lichaam om bijvoorbeeld bloeddruk, zuurstofsaturatie in het bloed en hartslag te meten. Sensoren in huis die bewegingen kunnen monitoren maar ook sensoren gekoppeld aan medicatie. Zo kunnen zorgverleners de voortgang en gezondheid van patiënten op afstand waarnemen en waarschuwingen ontvangen wanneer ze extra zorg nodig hebben. Het project zit in de beginfase en de aankomende jaren zullen verschillende technologieën worden getest om deze ideeën te realiseren.

Onderzoek en ‘ageing in place’
De Nanyang Technological University (NTU) doet veel onderzoek naar innovatieve technologische interventies voor ouderen. In mei 2016 is binnend e NTU het Ageing Research Institute for Society and Education (ARISE) opgericht. ARISE is een multidisciplinair instituut dat alle onderzoeksgroepen relevant voor onderzoek op gebied van ageing samenbrengt. ARISE doet onderzoek naar het gezond ouder worden door ziektepreventie, behandeling en ziektemanagement en het stimuleren van een actieve levensstijl en levenslang leren. Nieuwe technologische interventies worden ontwikkeld met het doel om de kwaliteit van leven te optimaliseren voor deze generatie ondanks ouderdomskwalen.

Een onderzoekscentrum binnen NTU die ook verbonden is aan ARISE is het ‘Active Living for the Elderly’ (LILY). Onderzoek binnen LILY richt zich op het design van informatica om ouderen actief en zelfstandig ouder te laten worden. Binnen LILY is er bijvoorbeeld een onderzoeksgroep die zich concentreert op de ontwikkeling van smart home designs, genaamd ‘Silver Extension’. Ze zoeken naar oplossingen om het mogelijk te maken ouderen zo lang mogelijk thuis te laten wonen en om ze gelukkig te houden op sociaal gebied. De ‘Silver Extension’ is een app die ouderen en zorgverleners met elkaar verbindt, zodat ouderen zich minder buitengesloten voelen wanneer zij zelfstandig wonen maar niet zo mobiel meer zijn. Daarnaast biedt de integratie van sensoren met deze app de mogelijkheid om waarschuwingen te sturen naar zorgverleners of naasten wanneer de sensoren meten dat de oudere fysiek hulp nodig heeft. Ook biedt de app de mogelijkheid om waarschuwingen te sturen naar de oudere zelf wanneer hij of zij bijvoorbeeld vergeten is om het gas uit te draaien of medicijnen in te nemen, of suggesties voor sociale activiteiten. De ontwikkelingen van dit portaal zijn momenteel nog in volle gang.

Het creëren van een leefbare stad
Het ‘Lee Li Ming Programme in Ageing Urbanism’, wat binnen het ‘Lee Kuan Yew Centre for Innovative Cities’ (LKYCIC) aan de Singapore University of Technology and Design (SUTD) valt, richt zich op de integratie van urban design om een leefbare stad voor ouderen te creëren. Ze doen onderzoek naar de veranderende behoeften van deze oudere inwonergroep en richt zich op stedelijke planning, ontwerp en de ontwikkeling van technologieën om aan deze behoeften tegemoet te komen.

De National University of Singapore (NUS) doet ook onderzoek naar de mogelijkheden om infrastructuur aan te passen aan de behoeften van ouderen. Het DUKE-NUS ‘Centre for Ageing Research and Education’ (CARE) verricht multidisciplinair onderzoek naar vergrijzing en gezondheid. Door onderzoek naar de sociale aspecten van vergrijzing, wil CARE inzichten creëren waar andere onderzoekdisciplines op kunnen voortborduren, zoals urban design. Een voorbeeld hiervan is onderzoek naar eenzaamheid onder ouderen en toenemende druk op families van ouderen, waardoor urban designers weten wat speelt en welke oplossingen nodig zijn om hierop in te spelen (zoals het plaatsen van kinderopvangcentra in de buurt van ouderen). Ook onderzoeken zij wat nodig is om gezond ouder te worden in de stad, zoals toegankelijkheid, mobiliteit, een groene leefomgeving en sociale interactie met buurtbewoners.

Toegankelijker maken van openbaar vervoer
De huidige en vooral toekomstige generatie ouderen gaat zich waarschijnlijk vaker, langer en verder verplaatsen dan eerdere generaties. Dit omdat ouderen vaak vitaler en daardoor actiever zijn. De vergrijzing heeft daarom gevolgen voor het verplaatsingsgedrag omdat hun dagelijkse routines en bezigheden veranderen.

De Land Transport Authority (LTA) investeert al enkele jaren in het verbeteren van de toegankelijkheid van het openbaar vervoer. Om zich op deze manier voor te bereiken op de ‘silver tsunami’ (vergrijzende bevolking). De prioriteit gaat uit naar het verbeteren van de hardware. Voorbeelden hiervan zijn: meer plaatsen creëren om te rusten voor ouderen in MRT stations, trottoirs verbreden voor scootmobiels, de rolstoelvriendelijkheid verbeteren en oversteekpunten plaatsen waar zich veel ouderen bevinden. Naast aanpassingen om het gebruik van openbaar vervoer toegankelijker maken, is er ook aandacht voor fietsen en wandelen. LTA en de Urban Redevelopment Authority (URA) hebben een nieuwe verplichting opgelegd aan ontwikkelaars, namelijk het toevoegen van een ‘Walking and Cycling Plan’ (WCP) binnen hun ontwikkelingsplan. Die verplichting is ingegaan op 1 juli en geldt voor het ontwikkelen van scholen, kantoren en commerciële gebouwen.

Makkelijker van A naar B
In het in 2013 uitgebrachte masterplan van LTA is de ambitie uitgesproken om een applicatie te ontwikkelen die helpt bij het vinden van de toegankelijke route. In 2015 hebben zij een oproep gedaan voor het vinden van een derde partij die kan helpen bij het ontwikkelen van een applicatie die beter in staat is om de eerste en de laatste etappe van de reis te plannen. Denk aan het laten zien van de meest overdekte route wanneer het regent of de meest rolstoelvriendelijke route voor een rolstoelgebruiker. In juni van 2016 heeft LTA aangekondigd om in samenwerking met Citymapper, Google, Hugo en Quantum de applicatie te realiseren. Verwacht wordt dat de applicatie eind 2018 beschikbaar zal zijn.

LTA en de JTC Corporation (JTC) hebben in samenwerking met de Nanyang Technological University (NTU) begin augustus 2016 een ‘Centre of Excellence for Testing & Research of AV’s’ en een Test Circuit gelanceerd, hier is ook de Nederlandse TNO bij betrokken. Het doel hiervan is om de ontwikkeling van autonoom vervoer nog meer te stimuleren. De zelfrijdende auto biedt bijvoorbeeld nieuwe mogelijkheden voor ouderen om de first en last mile te overbruggen.

Toegankelijkheid van openbare gebouwen
Vanaf begin 2017 zijn publieke gebouwen zoals scholen, winkelcentra en kantoren verplicht om, wanneer zij in renovatie zijn, twee toegankelijkheidsverbeteringen uit te voeren. Daarnaast zijn regels opgesteld waaraan de gebouwen moeten voldoen zoals een barrièrevrije ingang en minimaal een toegankelijk toilet. Hierbij kan de inzet van technologie, specifiek gericht op ouderen, bijdragen aan een veiligere thuis- en zorgomgeving. Momenteel voldoet een kwart van de publieke gebouwen niet aan de toegankelijkheidseisen. Volgens de Building Construction Authority (BCA) moet hier snel verandering in komen. Daarom verlengd BCA zijn ‘Accessibility Fund’ met vijf jaar, voor deze periode is een budget van 26 miljoen beschikbaar.

Publieke groene ruimte

Singapore is een stad met veel groen. Ongeveer een kwart van het land is bedekt met parken en natuurreservaten, vandaar de toepasselijke naam ‘a city in a garden’ of ‘the garden city’. De National Parks Board (NParks) is in Singapore verantwoordelijk voor de parken. NParks draagt bij aan het verbeteren van de toegankelijkheid van parken voor ouderen. Naast toegankelijke toiletten en voetpaden onderzoekt NParks hoe het stedelijk groen kan bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid van de Singaporese bevolking. Dit doen zij in samenwerking met de National University Health System (NUHS). De NUHS doet onderzoek naar tuintherapie. Hierbij wordt tuinieren gebruikt als middel om mensen met een bepaalde psychische of motorische handicap te helpen.

Kansen voor Nederland
Ouderen blijven langer actief in de samenleving als deze goed toegankelijk is. Wanneer zij zich gemakkelijk over straat, in hun woning en in het verkeer kunnen bewegen, neemt hun isolement en zorgbehoefte af. Ruimtelijke en technologische investeringen kunnen de uitgaven in de zorg beperken. Singapore investeert in het ontwikkelen van nieuwe technologieën en heeft aandacht voor verandering in mobiliteit als gevolg van vergrijzing. In Nederland is hier al veel onderzoek naar gedaan. Ondanks de verschillen in activiteiten van ouderen in beide landen kan Singapore leren van de Nederlandse onderzoeksresultaten over verandering in verplaatsingsgedrag en mobiliteit.

Ook wil Singapore zich verder ontwikkelen op het gebied van Smart homes. Verschillende overheidspartijen, bedrijven, onderzoeks- en kennisinstellingen concentreren zich op het ontwikkelen van Smart home-technologieën waarvan de gemeenschap gebruik kan maken om ouderen langer onafhankelijk te laten wonen. Hierbij liggen kansen voor het uitwisselen van best practices tussen Nederland en Singapore op dit onderwerp.

Meer informative?
Neem dan contact op met de innovatieadviseurs in Singapore via sin-ia@minbuza.nl.
Website: www.ianetwerk.nl

Bronnen

  1. Paving the way for more inclusive buildings, http://www.straitstimes.com/singapore/paving-the-way-for-more-inclusive-buildings, uitgebracht op 28-07-2016
  2. Existing buildings to meet new accessibility requirements from 2017 http://www.channelnewsasia.com/news/business/existing-buildings-to/2990148.html, uitgebracht op 27-07-2016
  3. A few steps? HDB to make homes more elderly friendly, http://www.straitstimes.com/singapore/a-few-steps-hdb-to-make-homes-more-elderly-friendly, uitgebracht op 25-07-2016
  4. HDB inks S$10m agreement to develop digital masterplans for towns http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/hdb-inks-s-10m-agreement/2947048.html, uitgebracht op 11-07-2016
  5. Successful Ageing- action plan, https://www.moh.gov.sg/content/dam/moh_web/SuccessfulAgeing-WCMS/action-plan.pdf)
  6. Improving on first-and-last-mile connectivity, http://www.mot.gov.sg/News-Centre/News/2016/Speech-by-Senior-Minister-of-State-Josephine-Teo-at-the-Committee-of-Supply-Debate-2016,-on-Improving-First-and-Last-Mile-Connectivity,-on-12-April-2016/ , uitgebracht op 12-04-2016
  7. Building a better environment for cycling and walking, https://www.ura.gov.sg/uol/media-room/news/2016/may/pr16-27.aspx, uitgebracht op 03-05-2016
  8. Enhancing physical accessibility for all, https://www.lta.gov.sg/content/ltaweb/en/public-transport/system-design/enhancing-physical-accessibility-for-all.html, uitgebracht op 25-05-2016
  9. LTA and four firms in transport app tie up, http://www.straitstimes.com/singapore/lta-and-four-firms-in-transport-app-tie-up , uitgebracht op 03-06-2016
  10. MOH to pilot masterplan, http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/moh-to-pilot-masterplan/2691540.html uitgebracht op 13-04-2016
  11. Home and Community Care Masterplan, https://www.moh.gov.sg/content/dam/moh_web/PressRoom/Highlights/2016/cos/factsheets/COS_Factsheet%20-%20Ageing.pdf
  12. Infocomm media, full report, https://www.mci.gov.sg/infocomm-media-2025